IRHT

Enquêtes menées sous les derniers capétiens

> Enquête sur la Bigorre.1300. Processus habitus super informatione facta super valore comitatus Bigorre

Archives nationales, J 294, n°151

Enquête

[1]

Anno Domini MoCCCo, die lune ante festum Dedicationis beati Michaelis archangeli, apud Tholosam, nos Johannes de Frontonio, procurator domini nostri regis Francie in Agenesio, recipimus quandam literam patentem nobilis viri domini Guichardi de Marziaco, militis dicti domini nostri regis, ejusdemque senescalli Tholosani et Albiensis, ipsiusque domini senescalli sigillo pendenti sigillatam, cujus tenor talis est :

Guichardus de Marziaco, miles domini nostri regis, senescallus Tholosanus et Albiensis, discreto viro magistro Johanni de Frontonio, procuratori domini nostri regis in Agenesio salutem.

Litteras domini nostri regis nos recepisse noveritis in hec verba :

Ph. Dei gratia Francorum rex senescallo Tholose salutem. Mandamus vobis quatinus per vos vel per alium, nostro et Aniciensis eclesie procuratore vocato, diligenter inquiratis de valore, redditibus et proventibus comitatus Bigorre, quos nunc tenet carissima consors nostra regina vel ad eam pervenire debent pro comitatu predicto, ac feodis et retrofeodis ratione dicti comitatus spectantibus ad eandem, et inquestam ipsam sub sigillo vestro fideliter interclusam nobis quam cicius comode poteritis remitatis. Damus autem omnibus subditis nostris presentibus in mandatis ut in hiis et ea tangentibus vobis vel vestro mandato diligenter pareant et intendant. Actum in abbatia Longi Campi, die martis post Brandones, anno Domini MoCCononagesimo non.

Quarum auctoritate discretis viris magistris Guillelmo Arnaldi de Pujolis, judici Verduni, et Hugoni Galterii, judici Rivorum, legum doctoribus, meminimus nos mandasse ut contenta in premissis litteris diligenter complerent. Cum igitur ex causa expeditionem premissi negocii ad nos revocandam duxerimus, de fideli vestra industria confidentes, vobis comitimus et mandamus quatinus juxta gesta coram predictis magistris habita et coram vobis agenda, vocato procuratore domini regis et aliis quos videritis evocandos, ad executionem mandati regii antedicti cum sollicitudine fideliter procedatis. Super premissis enim et premissa tangentibus vobis comitimus vices nostras, subditis domini nostri regis specialiter injungentes ut in premissis vobis pareant cum effectu. Datum Tholose dominica ante festum beati Michaelis septembris, anno Domini MoCCCo. Reddite literas. Costat de interliniari gesta et de rasura. Datum ut supra.

Recepimus etiam quendam processum habitum super negocio infrascripto coram venerabilibus et discretis viris dominis Guillelmo Arnaldi de Pujolis, judice Verduni et Hugoni Galterii, judice Rivorum, legum doctoribus supradictis, qui processus sequitur in hunc modum :

1 Anno Domini MoCCCo, die lune post festum beati Bartholomei apostoli, fuit presentata quedam litera patens clarissimi viri domini Guichardi de Marziaco, militis domini nostri regis, senescalli Tholosani et Albiensis, discretis viris dominis Guillelmo Arnaldi de Pujollis, judici Verduni, et Hugoni Galterii, judici Rivorum, legum doctoribus, quarum tenor dinocitur talis esse :

Guichardus de Marziaco, miles domini nostri regis, senescallus Tholosanus et Albiensis, discretis viris magistris Guillelmo Arnaldi de Pujollis, judici Verduni, et Hugoni Galterii, judici Rivorum, legum doctoribus, salutem. Litteras domini nostri regis Francorum nos rrcepisse noveritis in hec verba :

Ph. Dei gratia Francorum rex senescalli Tholose, salutem. Mandamus vobis quatinus per vos vel per alium, nostro Aniciensis eclesie procuratore vocato, diligenter inquiratis de valore, redditibus et proventibus comitatus Bigorre quos nunc tenet carissima consors nostra regina vel ad eam pertinere debent pro comitatu predicto ac feodis et retrofeodis nomine dicti comitatus spectantibus vestro fideliter interclusam, nobis quam cicius comode poteritis transmitatis. Damus autem omnibus subditis nostris, presentibus in mandatis, ut in hiis et ea tangentibus vobis vel mandato vestro diligenter pareant et intendant. Actum in abbatia Longi Campi, die martis post Brandones, anno Domini MoCCo nonagesimo nono.

Quarum igitur auctoritate a dominis legum doctoribus predictis emanavit quedam citationis litera sub hiis verbis :

Nobilibus et sapientibus viris bajulo et judici Vallavie domini regis vel eorum loca tenentibus in civitate seu burgo Aniciensi, Guillelmus Arnaldi de Pujollis, judex Verduni, et Hugo Galterii, judex Rivorum, legum doctores, salutem et paratam ad eorum bene placita voluntatem. Auctoritate mandati seu comissionis nobis facte a nobili viro domino Guichardo de Marziaco, milite domini nostri regis, senescallo Tholosani et Albiensis, cujus tenor noscitur esse talis :

Guichardus de Marziaco, miles domini nostri regis, senescallus Tholosani et Albiensis, discretis viris magistro Guillelmo Arnaldi de Pujollis, judici Verduni, v. supra.

Quarum auctoritate literarum vobis comitimus et mandamus quatinus predicta in dictis litteris contenta compleatis et exequamini diligenter. Cum nos pluribus aliis arduis domini nostri regis negociis occupati, quo ad presens ad predicta protendere nequeamus. Datum apud Marziacum, die lune ante festum Pache, anno Domini MoCCoXCnono.

Vos et vestrum quemlibet ex parte domini regis et domini senescalli predictorum et nostra requirimus et rogamus quatenus procuratorem venerabilium dominorum episcopi, decani et capituli seu eclesie Aniciensis citetis, ut, die lune proxima post instans festum Exaltacionis Sancte Crucis apud Tholosam in aula nova domini regis suficienter compareat coram nobis paratus procedere super negocio nobis comisso in dictis literis regiis comprehenso, ita quod ex inde diebus et locis in comitatu Bigore vel aliis per nos asignandis circa expeditionem predictorum nobiscum proficici (?) valeat et moram trahere oportunam, facientes de predicta citatione fieri publicum instrumentum, quod nobis per latorem presentium destinare velitis. Datum Tholose, die martis post festum beati Bartholomei apostoli, anno Domini MoCCCo. Reddite litteras sigillatas in signum citationis facte.

Die vero lune et loco in dictis litteris citatoriis comprehenso, coram dictis comissariis comparuerunt dominus Guillelmus Arnaldi, miles, Aniciensis dyocesis, et Ademarius de Sancto Quintino, clericus ejusdem dyocesis, procuratores, ut dixerunt, venerabilis patris necnon sapientum virorum dominorum episcopi, decani et capituli eclesie Aniciensis, et ad fidem sue procurationis faciendam producerunt quasdam litteras sigillatas sigillis curie episcopalis et capituli ecclesie Aniciensis predicte, ut prima facie apparebat, quarum tenor inferius continetur, et magister Bernardus Johannis, procurator generalis senescallie Tholosane una cum advocato suo, qui citatus fuerat ad diem presentem. Et ibidem prefati procuratores presentaverunt prefatis commissariis quasdam litteras regias de quibus habetur mentio in litera domini senescalli predicti, formam que sequitur continentes :

Ph. ... martis ante Brandones ... nono.

Deinde prefati procuratores dominorum episcopi et capituli predictorum instanter requisiverunt predictos comissarios ut celeriter circa mandatum sibi factum tam a domino rege quam ipsis a domino senescallo predictis, procederent et complere studerent. Dictus vero procurator domini regis obtulit se paratum intendere ad predicta, quatinus ipsum tangunt. Et cum nox instaret, prefati commissarii continuaverunt presentem causam usque in crastinum, offerentes tamen se paratos procedere juxta comissionem sibi factam in negocio supra scripto.

Tenor vero litere procurationis supra producte per procuratores dominorum episcopi et capituli Aniciensis talis est :

2 Nos Johannes, miseratione divina Aniciensis episcopus, ac decanus .. totumque capitulum eclesie Aniciensis notum facimus universis presentes literas inspecturis quod nos et nostrum quilibet, mutuo concursu nostro nobis ad invicem prestito et incontinenti ex certa scientia pro nobis et nomine episcopatus et eclesie Aniciensi constituimus, facimus procuratores nostros sindicos et actores generales et speciales et quemlibet eorum in solidum, ita quod non sit eorum cuilibet melior condicio occupantis, et quod inceptum vel inchoatum fuerit per quemlibet ipsorum per eorumdem utrumlibet valeat consummari, videlicet nobilem virum dominum Guillelmum Arnaldi, militem, et discretum virum Arnaldum de Sancto Quintino, clericum, ecclesie predicte Aniciensis presencium exhibitores, ad comparandum apud Tholosam in aula regia et alibi ubicumque coram venerabilibus et discretis viris dominis Guillelmo Arnaldi de Pujollis, judice Verduni, et Hugonem Galterii, judice Rivorum, legum doctoribus, ad inquirendum de valore, redditibus et proventibus comitatus Bigore, ac feodis et retrofeodis ad dictum comitatum, et serenissimam dominam reginam Francorum, nomine ipsius comitatus pertinentibus per nobilem et potentem dominum Guichardum de Marziaco, militem domini nostri regis senescallum Tholosanum et Albiensem, ex comissione regia sibi facta, specialiter deputatis, et etiam coram dicto domino Guichardo, senescallo predicto, et aliis quibuscumque et ad prosequendum nomine vestro et pro vobis predictum negocium, ubicumque, et coram quibuscumque personis et ad instruendum et informandum vos et quoscumque alios per testes vel instrumenta et alia quecumque documenta et per quascumque probationes super valore, redditibus, proventibus ac feodis et retrofeodis predictis et ad requirendam, videndam, audiendam inquisitionem predictam, et ad requirendum vos et quemlibet vestrum et sollicitandum in predictis et generaliter ad omnia et singula facienda, procuranda et explicanda que nobis et cuilibet nostrum incumbunt facienda in negocio supradicto comuniter vel divisum, et ad exequendum et perficiendum predictum mandatum vobis injunctum et specialiter omnia et singula que speciale requirunt vel requirere possunt mandatum in predictis, et in premissis omnibus et singulis damus et concedimus predictis procuratoribus, sindicis et actoribus nostris et cuilibet eorum plenam et liberam potestatem et etiam substituendi alium seu alios prout eis videbitur expedire, promitentes sub ypoteca bonorum nostrorum et episcopatus et eclesie Aniciensis omnibus quorum interest et interesse potet, nos ratum et firmum perpetuo habituros quicquid per ipsos et eorum quemlibet factum et procuratum fuerit in premissis et quolibet premissorum, et predicta significamus per presentes omnibus personis predictis et aliis quibuscumque. Datum Aniciensi, anno Domini MoCCCo, die sabbati post festum Nativitatis Beate Marie, presentibus testibus Guillelmo Radulphi, canonico et sacrista ecclesie Aniciensis, Jacobo de Planiono, procuratore nostro, Johanne Baudoyni, officiali Aniciensi, Hugone del Thier et Guillelmo de Casalibus, clericis Aniciensibus, et pluribus aliis fidedignis. In quorum testimonium nos dictus episcopus sigillum nostre Aniciensis curie, et nos capitulum predictum sigillum nostrum quo utimur presentibus litteris duximus apponendum. Reddite litteras procuratoribus, ipsis visis.

3 Auctoritate cujus litere seu comissionis nobis facte fecimus citari discretum virum magistrum Bernardum Johannini, procuratorem domini nostri regis in senescallia Tholosana necnon et nobilem virum dominum Guillelmum Arnaldi, militem, et Adzemarium de Sancto Quintino, clericum, procuratores reverendi patris in Christo domini episcopi et ecclesie Aniciensis, quorum procuratio in processu predicto superius est inscerta, videlicet ad diem jovis in octava die Dedicationis beati Michaelis apud Tarbiam, ad procedendum super contetis in predicta littera comissionis juxta traditam nobis formam, que dies fuit prorogata usque ad diem sabbati sequentem, propter absentiam nobilis viri domini Dalmacii de Marziaco, militis, senescalli Bigorre, cujus presentia et consilio indigebamus in expeditione negocii supradicti.

Qua die sabbati apud Tarbiam, assitente sic dicto domino senescallo Bigore, comparuerunt coram nobis comisario predicto videlicet magister Bernardus Johannini, procurator dicti domini nostri regis, et dominus Guillelmus Arnaldi, miles, et Adzemarius de Sancto Quintino, clericus, procuratores dicti domini episcopi et eclesie Aniciensis predicti, et ibidem, de consilio dicti domini senescalli Bigorensis, et de comuni consensu predictorum domini nostri regis et eclesie Aniciensis procuratorum, vocavimus ad nos Vitalem de Quureto, notarium curie Bigore, et Petrum de Serris, burgensem Tarbie, qui melius sciunt vel scire debent valorem redditus et proventus comitatus Bigore et feoda et retrofeoda et alium statum terre comitatus predicti, quam aliqui alii, prout per consules, juratos et judices ville Tarbie et alios fidedignos accepimus, vocavimus siquidem bajulos et consules locorum singulorum infrascriptorum. Et ibidem predictus procurator dicti domini nostri regis in presenti negocio, de dicti domini senescalli Bigore consilio et asensu, substituit ad totum presens negocium magistrum Garsium de Serris, clericum. Postque, dicta die et diebus subsequtibus, assistentibus magistro Vitale de Quureto, notario, et Petro de Serris, burgensi Tarbie predictis, et presentibus magistro Garsie (sic) de Serris, clerico, substituto predicto et procuratoribus domini episcopi et ecclesie Aniciensis predictis ad inquirendum super contentis in dicta litera regia et predicta comissione processimus apud Tarbiam, ut sequitur, usque ad diem jovis sequentem.

Qua die jovis, una cum supra nominatis, accessimus apud Banherias et ibidem cum personis infra scriptis presentibus substituto et procuratoribus memoratis inquissivimus super contentis in litera regia et comissione predictis, videlicet dicta die jovis usque ad diem lune sequentem.

Que die lune, cum supra nominatis, accessimus apud Lordam asistentibus nobis magistro Vitale de Qureto, notario, et Petro de Serris predictis, et presentibus substituto et procuratoribus dicti negocii processimus. Et ibidem inquissivimus de valore reddituum et proventuum vallis de Baregio, de Levedano et bajuliarum dictarum vallium.

Postque, die mercurii in crastinum beati Luche evangeliste, accessimus una cum Vitale de Qureto, notario, et Petro de Seris predictis apud Bicum Bigorre et ibidem, presentibus dictis substituto et procuratoribus inquissimus de valore reddituum bajulie loci de Bico et pertinenciarum ejusdem.

Est autem sciendum quod in comitatu Bigorre, in hoc quod nunc tenet domina nostra regina Francorum, sunt septem vicarie seu bajulie, excepto castro de Lorda quod dominus noster rex dyu est tenuit et excepta terra Ripparie que ad dominam nostram reginam dicitur debere pervenire, et sunt de comitatu Bigorre. Que quidem bajulie venduntur seu assessantur vel colliguntur cum membris suis, ut inferius melius declaratur videlicet bajulia de Tarbia cum membris suis, castris et locis infra scriptis.

Item bajulia de Banheriis id.

Item bajulia de Malo Vicino id.

Item bajulia de Godorio id.

Item bajulia de Levedano id.

Item bajulia de Baregia cum locis infrascriptis.

Item bajulia de Byco cum membris et locis infrascriptis.

Item est sciendum quod domina nostra regina, sola et in solidum, tenet dictas bajulias cum omnibus locis, castris et villis infrascriptis, que ad bajulias seu vicarias predictas pertinent, et colligit seu colligi facit redditus et proventus infrascriptos, vel ad eam pervenire debent, ut declaratur inferius, prout facta fuit nobis fides tam per scripta antiqua quam nova et per assertionem et juramenta Vitalis de Curreto et Petri de Serris predictorum, ad hoc specialiter vocatorum, et aliorum qui dictos redditus retroactis temporibus collegerunt, et preceperunt quorum nomina infra in principio compotorum singulorum locorum sunt scripta et designata.

Item est sciendum quod villa de Banheriis et castrum de Malo Vicino et baylivie dictorum locorum cum pertinentiis suis, locis et villis infrascriptis ad dictas bajulias pertinentes ad dominam nostram reginam pertinent et pertinere debent ratione proprietatis. Sed domina comitissa Bigorre nunc tenet dicta loca et bajulias predictas et recepit redditus et proventus pro quadam summa pecunie sibi debite pro dote sua, ut dicitur.

Item locus de Godorio et bajulia dicti loci cum pertinenciis suis ad dictam dominam reginam pertinent jure proprietatis, set dominus Petrus de Castro Bayaco, miles, tenet dictum locum et bajuliam predictam de Godorio cum pertinentiis suis ratione donationis sibi facte, ad vitam, per dominum comitem Bigorre proximo defunctum et debet tenere predictum locum ad totam vitam suam, ut dicitur.

Item est sciendum quod, ex quo terra Navarre pervenit ad manum domini nostri regis, idem dominus noster rex tenuit et tenet castrum de Lorda, redditus et proventus dicti castri, et venduntur omnes predicti redditus et proventus, annis singulis, 70 libras tur. Tamen predictum castrum est de comitatu Bigorre.

Item est sciendum quod terra Ripparie consuevit esse de dicto comitatu Bigorre, sed dominus Gasto de Biarnio per armorum potentiam occupavit terram predictam et sibi apropriavit et modo comes Fuxi predictam terram possidet et sunt plures et infinite persone qui viderunt quod comes Bigorre proximo defunctus tenebat et ejus antecessores ratione dicti comitatus Bigorre tenuerant dictam terram. Et quia dicitur quod dicta terra ad dictam dominam nostram reginam pervenire debet, castra, ville, loca, proprietates, redditus et proventus dicte terre et feoda sunt in quodam rotulo tali signo signato (une fleur de lys)

Item est sciendum quod domina nostra regina habet in toto comitatu Bigorre tam in terris baronum et aliorum nobilium, quam prelatorum altam justiciam et merum inperium, exercitum et cavalgatam et recipit omnes emendas a quinque sol.morl. supra, excepto loco de Sancto Severio de Rostano, ubi abbas dicti loci habet medietatem, et excepto loco de Cayshone, quam justitiam excercet dominus episcopus Tarbiensis, ut dicitur. In dictis vero locis de Sancto Severio et de Cayshone habet dicta domina nostra regina, prout in aliis locis comitatus predicti, exercitum et cavalcatam.

Item est sciendum quod in comitatu Bigorre bona dampnatorum pro crimine non veniunt in comissum, imo transeunt ad heredes dampnatorum, set habet dicta domina nostra regina in bonis cujuslibet dampnati 65 s.morl. in terra sua propria, in terris vero baronum, nobilium et prelatorum comitatus predicti habet 60 s.morl., et domini dictarum terrarum 5 s.morl.

Item est sciendum quod dominus senescallus Bigorre, quando assensat seu arrendat redditus et proventus una cum jurisdictione dictarum bajuliarum talem conditionem apponit quod si contingat quod in uno conflictu seu rixa fiant plura vulnera quod bajuliarum arrendator recipit emendam unius vulneris tantum et alie emende domine nostre regine applicantur et posset contingere quod aliquid emolumentum subsequeretur.

Item sequuntur expense que fiunt pro custodia castrorum dicti comitatus prout accepimus per relationem magistri Garsie de Serris, substituti predicti : castellanus de Malo Vicino recipit per annum pro custodia dicti castri 100 l.t.

Item castellanus de Campano recipit 2 s.t. per diem.

Item castellanus Sancte Marie de Baregia recipit per diem pro se et quatuor servientibus 7 s.t.

Item castellanus de Bidanos recepit guagia pro se et quatuor servientibus 7 s.t. per diem.

Item castrum de Lorda custoditur per castellanum et magnam comitivam servientum, sed non potuimus scire veritatem de vadiis que recipiunt, que solvuntur per dominum senescallum Tholosanum vel thesaurarios ejusdem loci.

Item, die jovis sequenti, post festum beati Luce evangeliste, comparuerunt coram nobis comisario predicto magister Garsias de Seris, substitutus procuratoris domini nostri regis predicti, comparuerunt etiam procuratores domini episcopi et ecclesie Aniciensis predicti. Et nos, comisarius predictus, requisivimus substitutum et procuratores predictos si volebant dicere vel proponere pro jure regis vel pro jure domini episcopi et ecclesie Aniciensis, vel si volebant nos de aliquo informare quod faceret ad instructionem et expeditionem presentis negocii. Qui dixerunt se nolle aliquid aliud proponere vel dicere, ymmo simul et concorditer voluerunt quod presens informatio vel inquesta claudetur et remitatur dicto domino senescallo Tholose.

Prima

De burgo Tarbie et bajulia de Tarbia sequntur redditus infrascripti :

Vitalis de Cureto, Petrus de Seris, Dominicus Dador fuerunt relatores reddituum infrascriptorum dicti burgui.

De obliis domorum, vinearum et ortorum ville de Tarbia seu burgo que vulgariter appellantur apud Tarbiam simonagia anno quolibet : 12 l.morl. 13 s. et 2 d.morl. et ob.morl.

De milio et seligine annis singulis centum decem octo cartarones et medium ad mensuram de Tarbia ; est autem sciendum quod unus roncinus portat quinque cartaranos, et extimatur quilibet cartaro communi extimatione, quod valet quolibet anno, in dicta villa de Tarbia 12 d.morl. summa 118 sol. et 6 d.morl.

De censu taberne anno quolibet : 60 s.morl.

De modiata viginti et octo cartarones frumenti sensuales ad mensuram de Tarbia et extimatur quilibet cartaro 2 s. et 6 d. : 70 s.morl.

Item furni dicte ville de Tarbia, anno quolibet, deductis expensis, valent 25 libras morl.

De molendinis ville de Tarbia, anno quolibet, deductis expensis : 28 l.morl.

Item pedagium dicte ville de Tarbia valet quolibet anno comuni extimatione : 50 l.morl.

De censibus annalibus, videlicet carnali et cazali et albergada que vulgariter appellantur in terra Bigorre arcint annis singulis : 94 l. 11 s. et ob.morl.

De duobus casalibus que sunt in loco vocato Salas prope Tarbiam, anno quolibet, pro questa 20 s.morl.

De redditibus ovium totius bajulie Tarbie et locorum dicte bajulie infra scriptorum usque ad bajuliam de Banheriis annis singulis : 4 l. et 10 s.morl.

Item de arensano anno quolibet : 50 s.morl.

De partitionibus territoriorum de Vineriis et de Lana Morina quolibet anno centum cartarones inter milium et siliginem valentes communi extimatione annis singulis : 100 s.morl.

De parcionibus territoriorum de Leychanaco et de Archy Vhel, novem cartarones avene sensuales valentes annis singulis apud Tarbiam comuni extimatione : 4 s. et 6 d.morl.

De territorio vocato de Montanhatto pro carnali et artioto annis singulis : 42 s.morl.

De partitionibus dicti territorii annis singulis triginta cartarones de milio valentes, comuni extimatione anno quolibet apud Tarbiam 30 s.morl.

Item de parcionibus dicti territorii, 2 cartarones frumenti annis singulis, valentes quolibet anno apud Tarbiam comuni extimatione 5 s.morl.

Item de parcionibus dicti territorii, annis singulis 10 cartarones avene, valentes anno quolibet apud Tarbiam comuni extimatione 5 s.morl.

Et sunt in dicto burgo de Tarbia 800 homines foccum facientes.

De Odossio

Relator fuit Raimundus de Tamono, bajulus dicti loci de Odossio una cum supernominatis Vitale de Quureto et Petro de Seris.

De obliis et sensu castri de Odossio, annis singulis 65 s.morl. et 8 d.

De questa dicti castri de Odossio, annis singulis 10 l.morl.

De censu bladi, 6 cartarones frumenti ad mensuram majorem de Tarbia, annis singulis, valentes comuni extimatione quolibet anno 15 s.morl.

De censu siliginis, annis singulis 10 cartarones siliginis ad dictam mensuram, valentes anno quolibet comuni extimatione 10 s.morl.

De censu milii, 6 cartarones milii censuales ad dictam mensuram, valentes comuni extimatione anno quolibet 6 s.morl.

De censu avene, 26 cartarones censuales ad dictam mensuram valentes anno quolibet comuni extimatione 13 s.morl.

De ensu panis, 26 panes sensuales annis singulis, valentes comuni extimatione 2 sol. et 2 d.morl.

De censu galinarum, 25 gallinas censuales annis singulis valentes comuni extimatione anno quolibet 4 s. et 4 d.morl.

Item 2 gallinatos sensuales, valentes comuni extimatione 2 d.morl.

Et sunt in dicto castro de Odossio 38 homines foccum facientes.

De Azareyshio

Johannes de Nimilla, bajulus de Azareyshio, Petrus de Baneria, consul dicti loci, una cum supra nominatis fuerunt ralatores (sic) redditus infrascriptos (sic).

De carnali, singulis annis apud Azereyshium 30 s.morl.

De obliis et sensu annuali, 8 s.morl.

De questa, anno quolibet 5 s.morl.

De censu avene, 60 cartarones avene ad dictam mensuram de Tarbia, valentes anno quolibet comuni extimatione 30 s.morl.

De censibus quod facit Garsias de Labayla, anno quolibet pro sensu de Labayla, 4 s.morl.

De censu gallinarum, 48 gallinas, valentes anno quolibet comuni extimatione 8 s.morl.

Et sunt ibi in dicto loco seu castro de Azareyshio homines foccum facientes, qui sunt in mediate domine nostre regine, videlicet 24.

Item 19 homines foccum facientes in dicto loco qui sunt inmediati Sancti Petri de Generessio et episcopi Tarvensis et Sancti Sevini.

De Villa.

Laurencius de Segano, Guillelmus de Ossono, qui sunt de Villa, fuerunt ralatores redditus infra scriptos (sic).

De sensu seu carnali de Villa, anno quolibet 20 s.morl.

De albergada, anno quolibet 60 s.morl.

De censu panis, qui vulgariter appellatur in terra Bigorre presencia, annis singulis 6 s.morl.

De censu avene, 42 cartarones avene, ad mensuram Tarbie novam, annuatim, valentes comuni extimatione anno quolibet 27 s.morl.

De censu gallinarum, anno quolibet 48 gallinas, valentes comuni extimatione 8 s.morl.

Et sunt ibi in dicto loco de Villa 30 homines foccum facientes.

Ets autem sciendum quod dominus comes condam Bigorre proximo defunctus legavit Fratris Minoribus de Tarbia, super redditibus dicti loci de Villa, 100 s.morl. qui solvuntur quolibet anno fratribus memoratis.

De Julhano

Vitalis de Canpano, bajulus dicti loci, fuit relator reddituum infrascriptorum.

De carnali de loco vocato de Julhano, quolibet anno 31 s.morl.

De artino sensuali, anno quolibet 18 s.morl.

De questa annuali, 10 l.morl.

De censu avene annali, 40 cartarones anue, annis singulis ad dictam mensuram Tarbie, valentes comuni extimatione 20 s.morl.

De censu gallinarum, anno quolibet 52 gallinas.

De censu gallinatuum 62 gallinatus, valentes communi extimatione 10 s. et 8 d.morl. (pour les 2 articles)

Et sunt ibi in dicto loco de Julhano 26 homines foccum facientes.

De Monte Galhardo

[6e peau] Dominicus de Dart, Guillelmus de Abbatia, retulerunt redditus infrascripsos.

De sensu obliarum animalium de Monte Galhardo, 5 l. et 15 s.morl.

De redditibus molendini, furni et taberne dicti loci de Monte Galhardo, annis singulis, deductis expensis, 5 l.morl.

De agrariis seu portionibus dicti loci annuatim, 5 cartarones frumenti, valentes comuni extimatione 12 sol. et 6 d.morl.

De agrariis milii et siliginis, annuatim 80 cartaronos inter milium et siliginem valentes comuni extimatione 4 l.morl.

De avena, 44 cartarones avene censuales valentes anno quolibet, comuni extimatione, 27 s.morl.

De censu gallinarum, 80 gallinas valentes comuni extimatione 13 sol. et 4 d.morl.

Et sunt in dicto castro de Monte Galhardo 80 homines foccum facientes.

De Aderio.

Vitalis de Sera, bajulus dicti loci, retulit redditus infrascriptos.

De questa annuali de Aderrio, 4 l.morl.

Sunt tamen in dicto castro quedam alia deveria que soluntur bajulo Lorde.

Et sunt in dicto castro 36 homines foccum facientes

De Orlhesio.

Dominicus de Ponteaco, Garsias de Comitissa, bajuli, retulerunt redditus infrascriptos :

De carnali anuali de Orlhesio, anno quolibet 18 s.morl.

De obliis annualibus seu sensibus laboranciarum, 7 s.morl.

De obliis platearum, vinearum et pratorum, annuatim 23 s.morl.

De censu avene, 43 cartarones ad mensuram novam de Tarbia, annis singulis, valentes comuni extimatione 21 s. et 6 d.morl.

Item 33 gallinas, valentes annis singulis comuni extimatione 5 s. et 6 d.morl.

Item pro censu furni domini anno quolibet solvit Bartholomeus de Oleato 10 s.morl.

Et sunt in dicto loco de Orlhesio 47 homines foccum facientes.

De Yvossio.

Magister Petrus, notarius dicti castri, Dominicus de Querqu, retulerunt redditus infra scriptos.

De questa annuali castri de Yvossio annis singulis 35 l.morl.

De obliis et sensibus molendinorum dicti loci annis singulis 53 s. et 8 d.morl.

Item homines de Gerrio, qui locus est domus Milicie Templi de Borderiis, pro amparatia, anno quolibet 20 s.morl.

De censu casali Vitalis de Sancto Petro

De censu casali Sabentis de Abbatia

De censu casali Dominici de Bos

De censu casali de Prato

De censu molendinorum dicti loci

De censu taberne dicti loci anno quolibet 40 s.morl.

De carnali, anno quolibet 20 s.morl.

De cazali, anno quolibet 20 s.morl.

Item 24 panes sensuales valentes comuni extimatione anno quolibet 3 s.morl.

Item 160 gallinas sensuales valentes comuni extimatione anno quolibet 26 sol. et 8 d.morl.

Item 111 cartarones frumenti sensuales, valentes comuni extimatione 13 l. et 17 s. et 6 d.morl.

Item 70 cartarones avene sensuales valentes comuni extimatione anno quolibet 35 s.morl.

Item 60 agnos sensuales valentes comuni extimatione 25 s.morl.

Et sunt in dicto castro de Yvosio 220 homines foccum facientes.

Summa reddituum suprascriptorum tocius bajulie de Tarbia, exceptis proventibus et emolumentis ex juridictione provenientibus, videlicet 198 l. et 8 s. et 8 d.morl.

Est autem sciendum quod dicta bajulia de Tarbia cum omnibus redditibus suprascriptis et cum juridictione, emolumentis et proventibus que racione juridictione proveniunt fuit assensata seu arendata hoc anno 455 l.morl.

Sequitur de redditibus ville Banheriarum et ejus bajulie que est secunda bajulia.

Magister Poncius Troni, domine comitisse Bigore receptor reddituum predicte bajulie, retulit redditus infra scriptos.

De censibus annualibus domorum, casalium, platearum, ortorum et viridariorum, 19 l. et 14 s. et 11 et 1 ob. morl.

De cultura de Pousato, pro sensu, anno quolibet 30 s.morl.

De caralibus sensualibus, 17 s.morl.

Item pedagium et tabernam, anno quolibet 28 l.morl.

De molendino in quo preparantur panni, quod vulgaliter vocatur batan pannorum, deductis expensis 35 l.morl.

De molendino in quo preparantur coria, quod vulgaliter vocatur batan taner, deductis expensis 10 l.morl.

De duobus molendinis bladorum anno quolibet, deductis expensis, 10 l.morl.

De pratis anno quolibet, deductis expensis, 30 s.morl.

Item 105 gallinas censuales, anno quolibet, valentes comuni extimatione, 17 s. et 6 d.morl.

De censu frumenti, 12 cartarones frumenti censuales, valentes anno quolibet, comuni extimatione, 36 s.morl.

De avena, 74 cartarones avene censuales ad lensuram Banheriarum5, valentes anno quolibet comuni extimatione 49 s. et 4 d.morl.

De silvis, 60 cartarones avene, anno quolibet, valentes comuni extinatione 40 s.morl.

De milio, duos cartaranos milii sensuales, valentes anno quolibet 4 s.morl.

Item 29 placentas sensuales, valentes anno quolibet comuni extimatione 3 s. et pict.morl.

Item de pacuis erbarum et hemorum anno quolibet 10 l.morl.

Item viridarium proprium, anno quolibet 38 s.morl.

Item asensatur et venditur bajulia de Banheriis in universo, videlicet juridictio et omnimodi proventus vultra (sic) redditus suprascriptos, deductis expensis que fiunt pro custodia carceriis et excutionibus contra criminosis, 38 l. et 10 s.morl.

Et sunt in dicto burgo de Banheriis 800 homines foccum facientes.

Bernardus Guillelmi, bajulus de Pensato, et idem magister Poncius retulerunt redditus infrascriptos.

De obliis castri de Pensato sensualibus pro platciis dicti castri, 9 s.morl.

De questa anuali 6 l. et 12 d.morl.

Vitalis de Marchasüs, bajulus loci vocati La Ciotat, et idem magister Poncius retulerunt redditus infrascriptos.

De obliis annualibus vinearum loci vocati La Ciotat 11 s.morl.

De carnali, anno quolibet 27 s.morl.

De cazali6, quolibet anno 30 s.morl.

Item de questa annuali, 25 l.morl.

Item 110 cartarones avene ad mensuram Banheriarum, valentes comuni extimatione anno quolibet 66 s. et 8 d.morl.

Item 84 gallinas censuales quolibet anno, valentes 14 s.morl.

Item pascua pratorum dicti loci anno quolibet, 3 s.morl.

Et sunt in dicto loco 80 homines foccum facientes.

Vitalis de Marchasiis, bajulus de Pomaros, et idem magister Poncius retulerunt redditus infra scriptos.

De obliis censualibus ville de Pomaros, anno quolibet 60 s.morl.

Item 20 gallinas censuales, valentes anno quolibet 3 s. 4 d.morl.

Et sunt in dicto loco 20 homines foccum facientes.

Guillelmus Martini, bajulus de Treboncio, et idem magister Poncius retulerunt redditus infra scriptos.

De obliis et censibus annualibus loci de Treboncio, 70 s.morl.

Item de questa, anno quolibet 5 l.morl.

Item 17 gallinas censuales, valentes anno quolibet 2 s. et 10 d.morl.

Item 5 agnos anno quolibet, valentes quolibet anno 22 d.morl. et obolum.

Item 11 gallinatos, anno quolibet, censuales, valentes 5 d. et obolum.

Item 30 cartarones avene censuales, valentes anno quolibet comuni extimatione, 20 s.morl.

Item 20 cartarones milii et siliginis de agrariis seu partionibus, anno quolibet ad dictam mensuram Banheriarum, valentes comuni extimatione, 40 s.morl.

Item unum cartaronem frumenti de agrariis anno quolibet, valentem 4 s. et 6 d.morl.

Et sunt in dicto loco 32 homines focum facientes.

Magister Poncius Troni, bajulus de La Basera, fuit relator reddituum infra scriptorum.

De censu seu obliis annualibus castri de Labasera, annis singulis 49 s.morl.

Item 86 gallinas censuales, valentes quolibet anno 14 s. et 4 d.morl.

Item 86 cartarones avene censuales, valentes anno quolibet comuni extimatione 57 s. et 4 d.morl.

Et sunt ibi in dicto castro 43 homines foccum facientes.

Item sunt in tota bajulia Banheriorum quolibet anno 185 oves sensuales, valentes comuni extimatione 12 l. et 10 s.morl.

Johannes Maurini, castellanus et bajulus castri de Campano, retulit redditus infrascriptos.

Castrum de Campano valet in redditibus annuatim 9 l.morl.

Et in dicto castro de Campano sunt 100 homines foccum facientes.

Summa reddituum ville et bajulie de Banheriis, excepta juridictione et emolumenta ex ea provenientibus, 175 l. 13 s. et 4 d. et obolum et pictam morlanorum.

Johannes De Sub Villa, castellanus castri de Sancta Maria et bajulus Vallis Baregie, et Johannes de Marinhino retulerunt redditus infra scriptos.

De obliis, sensibus annualibus Vallis Baregie, anno quolibet 7 l. et 10 s.morl.

Est autem sciendum quod tam redditus quam proventus ex dicta valle provenientes venduntur et arendantur nunc 25 l.morl.

Et sunt in dicta valle 500 homines focum facientes.

Guillelmus Bernardi de Cantello et Vitalis Devini, bajuli castri de Malovicino, retulerunt redditus infrascriptos.

De obliis annualibus de Malovicino, anno quolibet 20 s.morl.

Item de questa annuali, quolibet anno 5 l.morl.

Item de taberna dicti loci, anno quolibet 5 s.morl.

Item 6 cartarones frumenti et dimidium sensuales, valentes anno quolibet comuni extimatione ad dictam mensuram Banheriarum 19 s. et 6 d.morl.

Item 3 molendina bladorum dicti loci, valent anno quolibet et arendantur deductis expensis 6 l.morl.

Item pro milhada totius vicarie Malivicini, anno quolibet 57 s.morl.

Item pro ovelhada totius vicarie anno quolibet 6 l. et 5 s.morl.

Et sunt ibi 35 homines foccum facientes.

Predicti bajuli retulerunt redditus infra scriptos.

De questa annuali de Capite Berni, anno quolibet 7 l. et 10 s.morl.

Item de cazali, anno quolibet 4 s.morl.

Item de obliis anualibus, anno quolibet 2 s.morl.

Item pro duobus panibus sensualibus, anno quolibet 5 d.morl.

Item 14 cartarones siliginis ad dictam mensuram Banheriarum, valentes anno quolibet comuni extimatione, 28 s.morl.

Item unum cartaronem et dimidium milii ad dictam mensuram Banheriarum, valentes comuni extimatione qnno quolibet 3 s.morl.

Item 40 cartarones avene sensuales ad dictam mensuram, valentes anno quolibet comuni extimatione 26 s. et 8 d.morl.

Item 15 agnos anno quolibet valentes comuni extimatione 5 s. et 7 d.morl. et obolum.

Item 65 gallinas sensuales, valentes anno quolibet 10 s. et 10 d.morl.

Item pro pascuis porcorum, anno quolibet 8 s.morl.

Item 15 caseos annuatim, valentes comuni extimatione 3 s. et 9 d.morl.

Item 15 gallinatos annuatim, valentes comuni extimatione 15 d.morl.

Et sunt in dicto loco seu castro 40 homines focum facientes.

Predicti bajuli retulerunt redditus infrascriptos.

De obliis sensualibus loci de Burgo, anno quolibet 21 s.morl.

Item de questa anuali, anno quolibet 7 l. et 10 s.morl.

Item 3 cartarones et unam carteriam frumenti anno quolibet a dictam mensuram Banheriarum, valentes comuni extimatione 9 s. et 9 d.morl.

Item unum cartaronem et dimidium milii ad dictam mensuram annuatim, valentes 26 s. et octo d.

Item 50 gallinas sensuales, anno quolibet, valentes comuni extimatione 8 s. et 4 d.morl.

Item duos agnos anno quolibet, valentes 9 d.morl.

Item unum caseum anno quolibet, valentem 3 d.morl.

7 Item 15 gallinatos seu pullos anno quolibet 15 d.morl.

Et sunt in dicto loco de Burgo 40 homines foccum facientes.

Predicti bajuli retulerunt redditus infra scriptos.

De obliis et questa anualibus loci d'Esphel, anno quolibet 3 l. et 10 s.morl.

Item medium cartaronem frumenti, ad dictam mensuram Banheriarum, anno quolibet, valentem comuni extimatione 18 d.morl.

Item 5 cartarones avene annuatim, ad dictam mensuram, valentes comuni extimatione anno quolibet 3 s. 4 d.morl.

Item 5 gallinas censuales, valentes anno quolibet 6 d.morl.

Et sunt in dicto loco 14 homines foccum facientes.

Predicti bajuli retulerunt redditus castri d'Eschela infra scriptos.

De albergada que vulgaliter vocatur in terra Bigore arsiout, anno quolibet 50 s.morl.

Item triginta cartarones avene censuales, ad dictam mensuram Banheriarum, valentes anno quolibet 20 s.morl.

Et sunt in dicto loco d'Eschela 30 homines foccum facientes.

Predicti bajuli retulerunt redditus infra scriptos.

Sequitur de veria locorum nobilium comitatus Bigorre que consueverunt prestari domino comiti Bigorre et nunc solvuntur domine nostre regine per homines locorum infrascriptorum anno quolibet.

Homines de Laco et de Fita, anno quolibet 40 s.morl.

Homines de Gorga, de Vallatis et de Ribafreyta, anno quolibet, 50 s.morl.

Homines de Marmoreto et de Ricaldo, anno quolibet 30 s.morl.

Homines de Serra Beyros et de Puteo, anno quolibet 20 s.morl.

Homines de Begola, anno quolibet 10 s.morl.

Homines de Castro Bajaco, pro sensu de lana, anno quolibet 12 s.morl.

Homines de Brosa, anno quolibet 18 s.morl.

Homines de Castellario, anno quolibet 5 s.morl.

Homines de Thelhosa, anno quolibet 40 s.morl.

Item ex alia parte pro carnali, anno quolibet 4 s.morl.

Homines de Salabonibus, anno quolibet 30 s.morl.

Homines de Vallessera, anno quolibet 5 s.morl.

Homines de Sancto Fanto, anno quolibet 18 s.morl.

Homines de Lanamezano, anno quolibet 5 s.morl.

Homines de Luctilhos, anno quolibet 9 s.morl.

Domus de Bono Fonte, anno quolibet 40 s.morl.

Homines de Ricaut, anno quolibet pro amparantia 2 s.morl.

Homines de Bordis, anno quolibet 10 s.morl.

Homines de Anazato et de Puteo, anno quolibet 12 d.morl.

Item dicti homines 50 cartarones avene censuales anno quolibet, valentes comuni extimatione 33 s.morl. et 4 d.morl.

Item homines de Artiganiano 13 cartarones avene censuales, anno quolibet, valentes comuni extimatione 8 s. et 8 d.morl.

Item homines de Camprifonibus, 18 cartarones avene, anno quolibet, valentes comuni extimatione 12 s.morl.

Item homines de Gorga 10 cartarones avene, anno quolibet comuni extimatione 6 sol. et 8 d.morl.

Summa reddituum predictorum bajulie de Malovicino 73 l. 12 s. et 11 d.morl.

Est autem sciendum quod bajulia Malivicini seu vicaria, una cum omnibus et singulis redditibus suprascriptis et cum proventibus ex juridictione, assensatur seu arendatur nunc 87 l. et 10 s.morl.

Quarta bajulia.

Petrus de Casabona, bajulus de Godorio et totius bajulie, retulit redditus infrascriptos

De obliis de Godorio sensualibus, anno quolibet 100 s.morl.

Item 6 cartarones frumenti censuales anno quolibet, valentes comuni extimatione 15 s.morl.

Item 8 cartarones avene et tertiam partem unius cartaronis, ad mensuram Tarbie, valentes comuni extimatione 4 s. et 2 d.morl.

Item unam gallinam anno quolibet, valentem 2 d.morl.

Item 3 sarcinatas vini sensuales, valentes anno quolibet comuni extimatione 21 s.morl.

Item proventus dicte bajulie valent anno quolibet comuni extimatione 7 l. et 10 s.morl.

Ici une ligne a été ajoutée, puis effacée.

Homines de Villambitz, anno quolibet pro albergada, que vulgaliter vocatur in Bigora arciout, 20 s.morl.

Homines de Marcha, anno quolibet pro albergada 20 s.morl.

Homines d'Ammio, anno quolibet pro albergada 20 s.morl.

Homines de Peyruno et d'Osotio, pro albergada 20 s.morl.

Homines de Gonesio, pro albergada viginti s.morl.

Et in dicto loco de Godorio sunt 180 homines focum facientes.

Summa reddituum predicte bajulie 12 l. et 4 d.morl.

Item proventus dicte bajulie valent anno quolibet 7 l. 10 s.morl.

Garsias Arnaldi d'Aratz, Arnaldus de Casalana, vicarii vallium Serigarie Levitanie et d'Oznaio, retulerunt redditus infrascriptos.

De obliis, sensibus et questis annualibus, anno quolibet 25 l.morl.

Item 100 cartarones avene, ad mensuram Tarbie, anno quolibet valentes 50 s.morl.

Item 100 gallinas censuales anno quolibet, valentes 1 6 s. et 8 d.morl.

Item 12 cartarones frumenti8, ad dictam mensuram, anno quolibet, valentes comuni extimatione 30 s.morl.

Item 38 cartarones milii, siliginis et ordei, ad dictam mensuram, valentes comuni extimatione anno quolibet 38 s.morl.

Item 12 sarcinatas vini sensuales anno quolibet, valentes comuni extimatione 4 l. et 4 s.morl.

Est autem sciendum quod omnes redditus et proventus dictarum vallium venduntur et arendantur quolibet anno 35 l.morl.

Et in dictis vallibus sunt 5000 homines facientes foccum.

Bernardus de Naossa, bajulus, et Arnaldus de Rasseriis subbajulus bajulie de Bico Bigore, Forcius de Ponte, magister Remundus Arnaldi, notarius (?), retulerunt redditus infrascriptos.

De censibus annualibus, que vulgaliter vocantur in comitatu Bigore anno quolibet 4 l. et 10 s.morl.

De censibus annualibus que vulgaliter appellantur formentada, anno quolibet 5 l.morl.

De censibus vocatis labiada, anno quolibet 5 l. et 10 s.morl.

De obliis domest (?), anno quolibet 60 s.morl.

De obliis casalinis, anno quolibet 4 l. et 5 s.morl.

De artioto ville Reule, anno quolibet 50 s.morl.

De arcioto loci de Parabera, anno quolibet 15 s.morl.

De arcioto Aynardi de Monte, anno quolibet 5 s.morl.

De arcioto Guillelmi de Geraldo, anno quolibet 5 s.morl.

De arcioto ville de Balex, anno quolibet 20 s.morl.

De arcioto loci de Freulino, anno quolibet 10 s.morl.

De arcioto dominici de Artigio, anno quolibet 10 s.morl.

De arcioto loci de Ansesti, anno quolibet 10 s.morl.

De arcioto loci de Linhato, anno quolibet 15 s.morl.

De arcioto loci de Archanano, anno quolibet 15 s.morl.

De arcioto loci de Baiszono, anno quolibet 5 s.morl.

De arcioto loci de La Casanha, anno quolibet 15 s.morl.

De arcioto de Castellario, anno quolibet 15 s.morl.

De arcioto Sancii de Armanhaco, anno quolibet 12 s.morl.

De arcioto loci de Siaroy, anno quolibet 25 s.morl.

De arcioto loci de Nux, anno quolibet 5 s.morl.

De arcioto de Lanusa, anno quolibet 3 s.morl.

De obliis anualibus loci de Lascuri, anno quolibet 8 s.morl.

De obliis annualibus loci de Montefalcono, anno quolibet 5 s.morl.

De obliis loci d'Enscametz, anno quolibet 5 s.morl.

De obliis de Maurono, anno quolibet 5 s.morl.

De obliis loci d'Abos, anno quolibet 5 s.morl.

De obliis loci d'Anodelha, anno quolibet 5 s.morl.

De obliis loci de Caza Freyta, anno quolibet 5 s.morl.

De obliis de Sanono, anno quolibet 10 s. et 6 d.morl.

De sensibus que vulgaliter vocantur in Bigora alberga, anno quolibet 15 s.morl.

De obliis de Camaleriis, anno quolibet 15 s.morl.

De obliis de Bico, anno quolibet 19 s.morl.

De questis ville de Bico, anno quolibet 30 l.morl.

De questis de Balex, anno quolibet 14 l.morl.

De questis ville de Reula, anno quolibet 80 s.morl.

De questis loci de Manascalto, anno quolibet 50 s.morl.

De questis de Camalerio, anno quolibet 30 s.morl.

Item 45 cartarones frumenti sensuales, anno quolibet, ad mensuram Maliburgeti, valentes comuni extimatione 6 l. et 15 s.morl.

Item 250 cartarones avene sensuales, ad dictam mensuram, valentes communi extimatione 8 l. et 6 s. 8 d.morl.

Item 150 cartarones siliginis et milii de agrariis debito ad dictam mensuram, valentes comuni extimatione 11 l. et 5 s.morl.

De redditibus duorum molendinorum de Bico, deductis expensis anno quolibet 15 l.morl.

Item 180 gallinas sensuales anno quolibet, valentes 30 s.morl.

Item nemora dicti loci de Bico arendantur anno quolibet, videlicet pascua 30 l.morl.

Item ovelhada de Bico valet anno quolibet comuni estimatione 50 s.morl.

Summa reddituum supra scriptorum totius bajulie de Bico 166 l. et 9 s. et 2 d.morl.

Est autem sciendum quod predicti redditus, una cum proventibus et emolumentis que ratione juridictionis proveniunt, venduntur et arendantur hoc anno 300 l.morl.

Et in dicta villa de Bico et aliis castris, locis et villis dicte bajulie de Bico sunt 1200 homines habitantes et lares foventes.

Summa universalis omnium suprascriptorum reddituum presentis apprisie omnium bajuliarum predictarum, exceptis proventibus et emolumentis ex juridictione predictarum bajuliarum obvenientibus, est 868 l.morl. et 13 s. et 8 d.morl. et 3 pictas morl.

Summa universalis omnium summarum tam reddituum super scriptorum quam omnium provenientium et emolumentorum ex omnimode juridictione provenientium est 1236 l.3 s. et 8 d. et 3 pictas morl.

Item bajulia de Lorda ascensatur seu arendatur cum omnibus redditibus et proventibus ex juridictione provenientibus ultra dictas summas 70 l.t.

Sequuntur feoda nobilium que tenentur inmediate a domina nostra regina Francie in dicto comitatu Bigore, et primo feodo baronum et subsequenter aliorum nobilium et valor reddituum feodorum predictorum.

Sequuntur retrofeoda que tenentur a baronibus comitatus Bigore suprascriptis

XII

Sequntur loca, castra et ville prelatorum et aliorum religiosorum comitatus Bigore que tenentur inmediate a domina nostra regina, videlicet civitas Tarbie que dividitur a burgo Tarbie predicte muris et fosatis, item castrum de Cayshono, item castrum de Marcelhano, que civitas et castra sunt domini episcopi Tarbiensis.

Item villa Sancti Sevini, item Villalonga, que sunt domini abbatis de Sancto Sevino.

Item villa Sancti Severii, item villa d'Eschella, item villa de Sevaco, que domini abbatis Sancti Severi de Rostano

Item villa de Reula que est domini abbatis de Reula.

Item villa Sancti Licerii que est prioris de Sancto Licerio Cluniacensis Ordinis.

Item villa de Borderiis que est domus Milicie Templi.

Item villa de Aurelhacio que est domus Sancti Johannis Jerhosolimitani.

Et sunt in locis prelatorum suprascriptis 740 homines foccum facientes.

fleur de lys (cf)

De terra Riparie et bajulia sequitur redditus infra scripti et loca infra scripta.

Burgum de Maloburgeto, Castrum Novum de Riperia, Castrum de Devezia, Salvam Terram, Auriabatum, Mazerias, meditas burgui de Casta, quartam partem de Geyta locum de May, Villam Francham, sunt loca ista in terra Riparie et pertinent seu pertinere debent a dominam nostram reginam pro comitatu Bigore et vendentur seu arendantur redditus et proventus dictorum locorum anis singulis cum emolumentis jurisdictionis 300 l.m. plus haut : 200 l.m.

Omnes isti infrascripti tenent sunt nobiles dicte terre de Rimeria et tenent loca infra scripta in dicta terra de Riperia.

Dominus Centullus de Tronsenquis, miles, dominus d'Estaraco et de Sumbruno.

Vicecomes Riperie, dominus de Labatut.

Averius de Riperia, dominus de Testa

Guillelmus Arnaldi de Baulato, dominus de Baulato, Garsias Arnaldi de Antonio, dominus de Juno.

Guillelmus Arnaldi de Baulato, dominus de Galiax et de Preyaco et de Juno.

Prior de Madirano, dominus de Madirano et Heras Fortanerius de Gotz, dominus de Gotz.

Dominus Petrus de Sent Lana, dominus de Sancta Lana, de Causaco et de Caneto et d'Isoges.

Dominus abbas de Tasqua, dominus de Gayta et medietatis de Tasca.

Dominus Jordanus de Caneto, dominus de Sancto Auzimio.

Arnaldus de Beo, dominus d'Armentios.

Arnaldus de Bidossa, dominus de Bidossa.

Guillelmus Garsie de Tussageto, Geraldus d'Esparos, domini de Fita Topieza.

Sancius d'Aren, dominus d'Aren.

Abbas de Reula, dominus de Monte Lengeto.

Domus Milicie Templi est Lanas Casseras.

Johannes de Sagedeto, dominus de Sagedeto.

Otho de Gavareto, dominus de Seyshaco.

Augerius de Casanha, dominus de Cansata de quibus locis, castris et villis tota juridictio pertinet ad dictam dominam reginam.

Notes

1 En marge : primus processus.

2 En marge : procuratio.

3 En marge : secundus processus.

4 Il y avait d'abord undecim , en partie gratté.

5 Ms : – arunt.

6 ms : cajali.

7 Article ajouté de la main qui a mis les sous-titres.

8 Mot ajouté en interligne.

9 En accolade.

10 Ms : ad

Comment citer cette notice

Elisabeth Lalou, Xavier Hélary. "Enquête sur la Bigorre.1300. Processus habitus super informatione facta super valore comitatus Bigorre (Archives nationales, J 294, n°151)", dans Enquêtes menées sous les derniers capétiens, Elisabeth Lalou, Christophe Jacobs, éds, Paris : Centre de ressources numériques TELMA, 2007. (Ædilis, Publications scientifiques, 4). [En ligne] http://www.cn-telma.fr/enquetes/enquete16/ .

Mentions légales | Colophon | Contacts | Haut de page